THƠ ĐƯỜNG LUẬT _ CĂN BẢN

Thảo luận trong 'Thông tin' bắt đầu bởi Thiết Dương, 9/9/15.

  1. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 1
    Thơ thất ngôn tứ tuyệt 3 vần không đối, luật bằng

    Bảng luật

    B - B - T - T - T - B - B (vần)
    T - T - B - B - T - T - B (vần)
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B (vần)

    Thí dụ:

    GIÃ BẠN
    Về Lim giã bạn buổi khoan hò
    Tiễn bước theo dòng mải đắn đo
    Biệt khúc đưa người xin ở lại
    Rằng thôi đã hẹn phải xuôi đò.

    KHOAN VỀ
    Xin người hãy ở chứ đừng đi
    Hội vãn mình chưa hẹn ước gì
    Quán nhỏ sau đình em lẻ bóng
    Xa chàng thiếp trọn mối tình si.

    Thiet Duong
     
  2. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BAI 2
    Thơ thất ngôn tứ tuyệt 2 vần, luật bằng, vần bằng, không đối

    Bảng luật

    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B (vần)
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B (vần)

    TREO ĐÀN
    Đàn treo một góc lâu rồi nhỉ
    Bụi bám dây chùng lạc ngũ âm
    Nhớ kẻ hay thường ngân giọng hát
    Giờ ôm bóng cột chẳng ai cầm.

    NON SÔNG MỘT DẢI
    Nam – Trung – Bắc Việt chung liền dải
    Vạn đại Trường Sơn tấm chắn thành
    Sóng biển hừng đông dìm lũ cướp
    Bầu trời đất mẹ mãi trong xanh.

    Thiet Duong
     
  3. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 3:
    Thơ ĐL TNTT 3 vần, luật trắc, vần bằng, không đối


    Bảng luật


    T - T - B - B - T - T - B (vần)
    B - B - T - T - T - B - B (vần)
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B (vần)

    XUÂN CHẠM NGÕ
    Rả rích mưa về dịu mái hiên
    Kìa xuân chạm cửa thật ngoan hiền
    Mai đào sắc đậm khoe ngày mới
    Trẻ lớn chung hò khúc cải biên.

    MÊ THƠ ĐƯỜNG LUẬT
    Luật khó em đây cũng chẳng nề
    Thơ đường hấp dẫn lắm người mê
    Xa gần đối họa trao tình cảm
    Được mất không so thỏa chí hề.

    THỎA
    Lạnh lẽo sương nhòa tựa khói êm
    Đồi xa trắng xóa phủ mây mềm
    Yêu đời thích cảnh vui reo hát
    Giá rét thêm tình mặc bóng đêm.

    Thiet Duong
     
  4. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 4:
    TỨ TUYỆT LUẬT TRẮC VẦN BẰNG (2 vần không đối)

    BẢNG LUẬT:

    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B (vần)
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B (vần)

    NỐI TƠ HỒNG
    Lại đến quê em mùa hội mở
    Người thương ước gặp nối tơ hồng
    Sông Cầu nước chảy lung linh sáng
    Chẳng biết tình này bậu nhớ không.

    LÍNH ĐẢO
    Hải đảo xa xôi đầu ngọn sóng
    Làm trai đứng gác giữa muôn trùng
    Ngày kia nợ nước anh toàn vẹn
    Rể tốt dâu hiền mãi thủy chung.


    Thiet Duong
     
  5. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 5
    CÂU ĐỐI


    1. Bảng luật bằng:

    B - B - T- T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B

    2. Bảng luật trắc:

    T - T - B - B - B - T- T
    B - B - T - T - T - B - B

    Thí dụ:

    Luật bằng:


    Đừng ngồi trước ngõ thầy me quở
    Chớ đứng sau vườn chị bác la.

    Luật trắc:

    Gió mạnh rừng thưa cây bật gốc
    Mưa to suối nhỏ nước tràn bờ.

    PHÉP ĐỐI

    1. ĐỐI THANH
    Chí ít là các chữ 2,4,6,7 phải theo đúng luật bằng trắc.

    2. ĐỐI Ý
    Ý câu trên và ý câu dưới, hoặc chống nhau, hoặc bổ sung ý nghĩa cho nhau.

    3. ĐỐI TỪ LOẠI
    Danh từ >< Danh từ
    Danh từ riêng >< Danh từ riêng. (Danh từ chung >< Danh từ chung)

    Động từ >< Động từ.

    Trạng từ >< Trạng từ.

    Tính từ >< Tính từ.
    Tính từ có nhiều loại, nên:
    Gợi hình >< Gợi hình
    Màu sắc >< Màu sắc
    Mùi vị >< Mùi vị
    Tượng thanh >< Tượng thanh

    Số lượng >< Số lượng
    Mùa tiết >< Mùa tiết
    Phương hướng >< Phương hướng
    Từ kép >< Từ kép
    Từ láy >< Từ láy
    Thành ngữ >< Thành ngữ
    Biệt ngữ >< Biệt ngữ
    Hán Việt >< Hán Việt
    Nôm (thuần Việt) >< Nôm (thuần Việt)...

    2 cặp đối trong thơ Đường luật là tinh hoa của bài thơ. Nó là đặc điểm chính để nhận biết một bài thơ Đường luật. Hai cặp đối này còn giúp đo lường trình độ làm thơ Đường luật của tác giả.
    Một bài thơ thất ngôn bát cú mà không có 2 cặp đối ở Thực và Luận thì không phải là một bài thơ Đường luật.
     
  6. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 6
    Tứ tuyệt vần bằng ( 3 vần có đối)


    Bảng luật

    B - B - T - T - T - B - B (vần)
    T - T - B - B - T - T - B (vần)
    T - T - B - B - B - T - T (đối câu dưới)
    B - B - T - T - T - B - B (vần) (đối câu trên)

    HOÀNG HÔN
    Quay về đậu bến thật là nhanh
    Cẳng ghếch đầu kê thỏa giấc lành
    Sóng bạc long lanh vờn ráng đỏ
    Mây hồng óng ả ghẹo trời xanh.

    Thiet Duong
     
  7. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 7:
    Tứ tuyệt vần bằng, 2 vần, có đối


    Bảng luật bằng:

    B - B - T - T - B - B - T (Đối câu 2)
    T - T - B - B - T - T - B (Vần, đối câu 1)
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B (Vần)

    KẾT BẠN

    Tôi làm dưới biển nghề săn cá
    Bạn sống trên rừng nghiệp đốt than
    Gặp gỡ nhau đây mần mấy cốc
    Đồng tâm hợp ý rót ly tràn.

    Thiet Duong
     
  8. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 8:
    Tứ tuyệt vần trắc, 3 vần, có đối

    Bảng luật trắc:


    T - T - B - B - T - T - B vần
    B - B - T - T - T - B – B vần
    B - B - T - T - B - B - T( đối câu dưới)
    T - T - B - B - T - T - B (Vần) ( đối câu trên)

    Bài mẫu:

    Chớm gió heo may nguyệt vịn cành
    Ân cần giã bạn bến sông xanh
    Anh về lối ngược trăm điều tốt
    Bác rẽ đường xuôi triệu việc lành.

    Thiet Duong
     
  9. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 9:
    Tứ tuyệt vần trắc, 2 vần, có đối


    Bảng luật :

    T - T - B - B - B- T - T( đối câu dưới)
    B - B - T - T - T - B - B (vần) ( đối câu trên)
    B - B - T - T - B - B – T
    T - T - B - B - T - T - B (vần)

    ÂM

    Khóm trúc lao xao hàm điệu ngọt
    Đồi thông réo rắt ngụ âm mềm
    Chim đàn dẻo lưỡi say mê hót
    Cảnh vắng gieo lòng khúc nhạc êm.

    Thiet Duong
     
    Last edited by a moderator: 4/9/17
  10. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 10:
    THƠ NGŨ NGÔN BÁT CÚ ĐƯỜNG LUẬT

    BẢNG LUẬT BẰNG VẦN BẰNG
    B B t T B
    t T t B B
    t T B B T
    B B t T B
    b B B T T
    t T t B B
    t T B B T
    B B t T B

    BẢNG LUẬT TRẮC VẦN BẰNG
    t T t B B
    B B t T B
    b B B T T
    t T t B B
    t T B B T
    B B t T B
    b B B T T
    t T t B B

    P/s:
    - Vị trí t b có thể là trắc hoặc bằng, miễn sao cho êm thuận.
    - Vị trí T (trắc) và B (bằng) là bắt buộc, nếu không sẽ phạm vào lỗi khổ độc, hoặc thất luật.
    - Cặp thực và luận là hai cặp đối.
    - Một bài thơ hay thì ngoài ý thơ, ít nhất cũng cần có các yếu tố : dùng chính luật, chính vận, âm điệu hay và không có điệp từ điệp ngữ (cả 40 chữ không trùng nhau, trừ khi cố ý sử dụng điệp ngữ pháp) !... Muốn âm điệu được hay thì nên phối hợp xen kẽ các thanh "trầm" và "phù" hợp lý để tạo thi nhạc cho bài thơ, trong 1 câu tránh dùng quá 2 chữ có cùng âm hoặc cùng loại thanh (cùng dấu) !...

    VÍ DỤ:

    TÌNH XA

    Bài xướng

    (Sóng Tình)

    Héo hắt mảnh tình son
    Hồn thơ cũng chẳng còn
    Người vui chân góc biển
    Kẻ khóc bạn đầu non
    Bởi nhớ ngày duyên đẹp
    Vì thương thuở mộng tròn
    Mà đau ngàn khúc ruột
    Héo hắt mảnh tình son.

    Bài họa
    (Thiet Duong)

    CAM lòng mãi sắt SON
    Hạ TRẮNG đã không còn
    Sóng đợi CHÀM sông bể
    Mây chờ TÍM núi non
    Tơ HỒNG mong dệt thắm
    Mộng ĐỎ ước xây tròn
    Phận BẠC vì nông nổi
    CAM lòng mãi sắt SON

    TD.ST _ 11/3/2015
     
  11. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 11 :
    THƠ ĐƯỜNG LUẬT THẤT NGÔN BÁT CÚ:

    Một bài TNBC đường luật bao gồm:

    1- Đề thì có Phá đề (câu 1) là câu mở bài nói lung động cả ý nghĩa trong bài và Thừa đề (câu 2) là câu nối với câu phá mà nói đến đầu bài.

    2- Thực, hay Trạng (câu 3-4): là giải thích đầu bài cho rõ ràng. Nếu là thơ tả cảnh thì chọn các cảnh sắc xinh đẹp đặc biệt mà mô tả ra, nếu là thơ tả tình thì đem các tình tự giãi bày ra; nếu là thơ vịnh sử thì lấy công trạng của người mình muốn vịnh mà kể ra.

    3- Luận (câu 5-6): là bàn bạc. Nếu là thơ tả cảnh thì nói cảnh ấy xinh đẹp như thế nào; vịnh sử thì hoặc khen hoặc chê, hoặc so sánh người ấy, việc ấy với người khác việc khác.

    4- Kết (câu 7-8) là tóm ý nghĩa cả bài mà thắt lại cho mạnh mẽ rắn rỏi, trong đó câu số 7 là câu Thúc ,hay Chuyển và câu 8 là câu Hợp.

    Có cách phân bổ bố cục khác là Khởi, Thừa, Chuyển, Hợp. Tuy nhiên cách phân chia này cũng không khác gì cách phân Đề, Thực, Luận, Kết.

    Trên đây là bố cục căn bản mà những người viết Đường Luật phải nắm. Trong sáng tác, tác giả có quyền phá cách. Tuy nhiên, trong thời gian đang luyện tập, nên đi theo bồ cục chuẩn để vững căn bản.

    I/ Thất ngôn bát cú Đường Luật LUẬT BẰNG VẦN BẰNG

    Bảng Luật :

    B - B - T - T - T - B - B
    T - T - B - B - T - T - B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T- B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B

    Cặp thực (câu 3, 4) và cặp luận (câu 5, 6) là 2 cặp đối.

    LẠC QUAN

    Kè dây gẩy phím dạo cung đàn
    Nặng trĩu trong lòng gửi gió lan
    Để những niềm tin đừng vụt mất
    Làm bao nỗi nghẹn chẳng dâng tràn
    Vùi đi mộng tưởng trầm xao xuyến
    Giữ lại can trường cảm chứa chan
    Rũ sạch cơn sầu đang lẩn khuất
    Hòa phiêu vũ khúc vọng mây ngàn.

    Thiet Duong

    II/ Thất ngôn bát cú Đường Luật LUẬT TRẮC VẦN BẰNG

    Bảng luật

    T - T - B - B - T - T - B
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B

    NGĂN CÁCH

    Sẽ chẳng bao giờ được thấy nhau

    Hồng hoa một thuở đã phai màu
    Tình xưa cạn hết cho buồn khổ
    Mộng cũ tan rồi để buốt đau
    Quạnh quẽ hàng cây trời nổi gió
    Đìu hiu mặt biển sóng nghiêng tàu
    Về qua điểm hẹn vầng trăng khóc
    Bão đổ trong lòng lệ rớt mau.

    Thiet Duong
     
  12. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    161
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    BÀI 12: HỌA THƠ

    Các thể thức họa thơ:


    1. HỌA HẠN VẬN:

    Họa hạn vận là phải theo sự hạn định trước. Người ta ra đề và cho vần nào thì mình phải dùng vần ấy. Thể Họa Hạn Vận nầy khác với thể Họa Phóng Vận, vì họa hạn vận không có bài xướng để dựa theo mà họa, hơn thế nữa, ta phải:

    - Diễn tả ý thơ theo đầu đề đã ra sẵn.
    - Dùng đúng 5 vần hạn định (trong 8 câu) và phải hạ vần đúng theo thứ tự đã hạn định.

    2. HỌA PHÓNG VẬN

    Họa Phóng Vận là phỏng theo vần của bài xướng để họa lại mà các vần trong bài họa phải theo y như các vần trong bài xướng, còn ý nghĩa thì hoặc phụ theo cho rộng thêm, hoặc trái hẳn lại (phản đề).

    Họa phóng vận còn chia ra 4 hình thức là: Họa Nguyên Vận, Họa nghịch Vận, Họa Hoán Vận và Hoạ Tá Vận.

    a. Họa Nguyên Vận:
    là họa đúng 5 vần của bài xướng và hạ vần cũng đúng y theo thứ tự như cách hạ vần của bài xướng. Trong cách họa nguyên vận thường thì có bao hàm họa ý (hoặc đối ý) và đối luật với bài xướng. Nếu không đối luật được thì cũng có thể họa luật.

    b. Họa nghịch Vận:
    là họa ngược thứ tự của 5 vần từ dưới lên trên, thay vì họa nguyên vận là họa từ trên xuống còn họa đảo vận là họa từ dưới lên.

    c. Họa Hoán Vận:
    là thay đổi thứ tự vị trí các vần của bài xướng tùy theo ý người họa, sắp xếp lại sao cho vần điệu nghe êm tai hơn cách sắp xếp của bài xướng.

    d. Họa Tá Vận:
    Là bài họa chỉ mượn 5 vần của bài xướng để làm một bài khác mà nội dung hoàn toàn không liên quan gì đến bài xướng cả. Cách họa này ngày nay hầu hết được người ta làm rất nhiều vì dễ làm.

    e. Họa bộ vận:
    Ta có thể chỉ dùng một hoặc vài vần của bài xướng, các vần khác, người họa tùy ý đưa vào những vần không có trong bài xướng.

    Hoặc còn có một các họa mà cũng nhiều người làm, gọi là họa nối vần. Tức là vẫn cùng bộ vận, nhưng không dùng lại các từ vần của bài xướng, mà dùng 5 từ vần mới. .

    CHÚ Ý QUAN TRỌNG:

    Trong thể thức Họa Vận, không được dùng trùng từ thứ 6 trong các câu có vần của bài xướng. Tức là không được dùng lại từ đứng trước của 5 vần bài xướng. Nói dễ hiểu là không được dùng lại chữ thứ 6 ở các câu 1-2-4-6-8 của bài xướng. Càng tránh dùng trùng từ trong toàn bài của bài xướng càng tốt.

    Hoạ nguyên vận là phải dùng lại vần đồng âm đồng nghĩa của bài xướng. Nếu dùng vần đồng âm dị nghĩa là không đúng phép hoạ thơ Đường luật.
    - Hoạ nguyên vận (mượn vần): dùng vần đồng âm đồng nghĩa (và cùng từ loại)
    - Hoạ tá vận: dùng vần đồng âm dị nghĩa (và không cùng từ loại).


    2. PHẦN QUAN TRỌNG
    TRONG HỌA THƠ

    Hoạ Thơ bao gồm 3 phần chính quan trọng sau đây:

    Đã có một bài thơ sẵn trước gọi là Bài Xướng. Bài xướng có thể chọn 1 bài đã có sẵn từ xưa, từ trước, hoặc 1 bài do 1 người khác làm trước "thách đố" cho người khác đáp lại. Người đáp lại thì bài đó gọi là Bài Họa. Bài họa phải có ít nhất 3 yếu tố quan trọng sau đây:

    1. Họa vần:
    5 vần tức là 5 tiếng (chữ) cuối của các câu 1-2-4-6-8 mà người xướng đã ra như thế nào thì người họa phải theo đúng y chang 5 vần đó, không được vì bí hay kẹt mà sửa đổi. Chỉ cần sai 1 trong vần kể trên thì bài họa coi như bị hỏng, và như vậy gọi là bị Xuất Vận nghĩa là bị ra khỏi vần đã hạn định cho mình, dĩ nhiên bài họa đó bị lỗi.

    2. Bài xướng nói lên ý gì thì bài họa cũng phải nói lên ý đó hoặc tán rộng nghĩa ra thêm.

    3. Bài xướng gieo luật gì thì bài họa phải đối lại luật đó (trong xướng họa có hàm nghĩa đối đáp). Thí dụ bài xướng luật trắc thì bài họa phải luật bằng và ngược lại.

    4. Ngoài tránh lỗi Khắc lục có nghĩa là không dùng lại chữ thứ 6 của câu thơ, còn không được dùng lại những chữ của bài thơ xướng đã dùng, nếu dùng phải đổi liên ko được đặt ở vị trí liên của bài thơ mình họa.

    Ngoài ra bài họa có thể đối ý lại bài xướng, thí dụ bài xướng khen 1 vấn đề gì thì bài họa có thể chê vấn đề đó (gọi là phản đề, nhưng không bắt buộc).

    VD:

    ĐÊM VIỄN XỨ
    Sóng Tình _ xướng

    Đêm về trở giấc gọi chàng ơi
    Chẳng thể tìm đâu bóng dáng người
    Có phải quên thề cho gió lạnh
    Hay vì bội ước để tình vơi
    Lòng da diết nhớ tay đàn bạn
    Cảnh xót xa nghe tiếng trách đời
    Viễn xứ u hoài trong mộng tưởng
    Quê nhà ai thấu giọt buồn rơi.

    DÂU TÂY
    (Tập danh)
    Thiet Duong _ họa

    Lạnh lẽo SEN VÀNG bậu nó ơi
    DÂU TÂY viễn xứ tủi quê người
    LỒNG ĐÈN cao thấp môi nhòa nhạt
    DẠ YẾN buồn rầu chén cạn vơi
    Có CÁT TƯỜNG không sầu số phận
    Nào THANH TÚ nữa uổng phen đời
    Bây giờ BÁCH NHẬT ai tình tứ
    Chốn cũ TÂM NHẦY mắt lệ rơi.

    P/s: Chữ viết HOA là tên các loài hoa.

    TD.ST_08.09.15
     

Chia sẻ trang này