CÁC LỖI BỆNH TRONG THƠ ĐƯỜNG LUẬT

Thảo luận trong 'THƠ ĐƯỜNG LUẬT' bắt đầu bởi Thiết Dương, 27/5/15.

  1. Thiết Dương

    Thiết Dương Administrator Thành viên BQT

    Tham gia ngày:
    6/4/15
    Bài viết:
    1,446
    Đã được thích:
    162
    Điểm thành tích:
    63
    Giới tính:
    Nam
    Theo đề nghị của các bạn, hôm nay TD xin phép đăng bài này, để giúp cho các bạn thích sáng tác thơ TNBC đường luật, mà không có thời gian, hay không có điều kiện đến các lớp học, cũng như chưa có tài liệu tham khảo.

    Có gì thiếu sót, mong các anh chị đã nắm vững, bổ sung thêm nhé, Trân trọng cảm ơn.


    ĐƯỜNG LUẬT TNBC LUẬT BẰNG, VẦN BẰNG

    B - B - T - T - T - B - B
    T - T - B - B - T - T - B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T- B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B


    ĐƯỜNG LUẬT TNBC LUẬT TRẮC, VẦN BẰNG

    T - T - B - B - T - T - B
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T - B
    T - T - B - B - B - T - T
    B - B - T - T - T - B - B
    B - B - T - T - B - B - T
    T - T - B - B - T - T – B


    Liên 1: (câu 1, 2); liên 2 (câu 3, 4); liên 3 (câu 5, 6); liên 4 (câu 7, 8).
    Lỗi bệnh sẽ được tính trong từng câu, hoặc từng liên.


    08 BỆNH – CẦN TRÁNH:

    1- Thất niêm :
    Trong bài thơ Đường luật
    • Câu 1 niêm với câu 8
    • Câu 2 niêm với câu 3
    • Câu 4 niêm với câu 5
    • câu 6 niêm với câu 7


    nghĩa là các cặp câu nầy có cùng âm luật bằng trắc. Nếu khác âm luật bằng trắc thì bài thơ gọi là bị thất niêm

    2- Thất luật :
    Trong một câu, theo bảng luật, những từ có âm bằng mà làm ra trắc hoặc có âm trắc mà làm ra bằng.


    Tuy nhiên, chắc ai cũng nghe câu: NHẤT TAM NGŨ BẤT LUẬN, NHỊ TỨ LỤC PHÂN MINH
    Là các từ thứ 1, 3, 5 trong câu có thể không cần tuân theo bảng luật trên (nhưng không được rơi vào trường hợp lỗi khổ độc), thì không phạm lỗi thất luật. Chỉ gọi là luật bất luận> Luật bất luận làm cho câu thơ bớt sự cứng nhắc, mềm mại hơn.
    Còn các từ thứ 2, 4, 6 thì tuyệt đối phải tuân theo bảng luật trên.


    3- Thất đối:
    Đối chiếm địa vị quan trọng trong thơ ĐL. Bỏ đối đi thì không còn được gọi là thơ ĐL nữa.
    Cặp thực (câu 3, 4): 2 câu này phải đối nhau
    Cặp luận (câu 5, 6): 2 câu này phải đối nhau.


    2 cặp đối có thể coi là linh hồn của bài thơ. Ngoài việc không được thất đối, để viết được một cặp đối hay quả không hề dễ. Qua 2 cặp đối có thể đánh giá đẳng cấp của tác giả.

    4- Thất vận (lạc vận, cưỡng vận):
    Đang theo vần này mà gieo sang vần khác, như vần trên là trời mà vần dưới là mây thì gọi là lạc vận. VD:
    Nhạt nhẽo đời em tuổi vắng chồng
    Xuân thùy qúa vội phũ phàng chưa
    Các từ vần là CHỒNG- CHƯA không thông vần nhau = lạc vận.


    5. Bình đầu
    Bài thơ mà có từ 4 câu liên tiếp bắt đầu bằng những tiếng cùng một từ loại, cùng một cấu trúc câu thì phạm lỗi bình đầu, ngoại trừ trường hợp cố tình làm có mục đích rõ rệt.


    6. Thượng vỹ
    Trong bài thơ ĐL TNBC nếu chữ thứ 5, 6, 7 của từ 4 câu liên tiếp cùng từ loại và cấu trúc thì bài thơ phạm lỗi thượng vỹ.


    7. Phạm đề/Mạ đề
    Trong hai cặp thực và luận không được dùng chữ của đầu bài, nếu có chữ nào của đề lọt vào thì bị lỗi phạm đề hay mạ đề.


    8. Khổ độc
    - Trong một bài thất ngôn, chữ thứ ba các câu có từ vần cuối (câu 1, 2, 4, 6, 8), và chữ thứ năm các câu không vần cuối (câu 3, 5, 7) đáng là từ bằng mà đổi ra trắc, thì gọi là khổ độc.


    12 LỖI – NÊN TRÁNH:

    1- Trùng vận :
    Thơ ĐL chỉ dùng đơn vận, nếu cùng một chữ vần được dùng lặp lại ở hai câu khác nhau thì gọi là trùng vận, bài thơ sẽ hỏng.
    Tuy nhiên trùng âm mà khác nghĩa thì chấp nhận nhưng đặt gần nhau sẽ không hay.
    VD:
    Vẳng tiếng ve ngân báo hiệu hè
    Bâng khuâng cánh phượng rớt bên hè


    Tuy 2 từ vận trùng nhau “HÈ”, nhưng là đồng âm, khác nghĩa (mùa hè, và hè nhà). Nên không phạm lỗi trùng từ và trùng vận, nhưng tránh được thì hay hơn.

    2- Trùng từ
    Một từ được dùng 2 hoặc 3 lần trong bài thơ thì gọi là trùng từ hoặc điệp từ. Nhưng nếu trùng từ, mà khác nghĩa (như VD trên) thì không tính lỗi.


    3- Trùng ý
    Từ ý đã dùng rồi mà còn dùng nữa thì gọi là trùng ý. Nếu rơi vào cặp thực hay cặp luận thì gọi là hiệp chưởng hay còn gọi là bổ nứa. VD: nước mắt – lệ; Trăng- nguyệt… nếu dùng cùng nghĩa thì là lỗi dùng từ trùng ý.


    4- Điệp điệu
    Thường gặp ở giữa bài NHIỀU CÂU ngắt nhịp như nhau bởi đi cùng cấu trúc: VD 4 câu liên tiếp có từ láy đặt cùng vị trí giữa câu = lỗi điệp điệu, làm cho cả 4 câu thơ có cùng cách đọc => không hay. Như 4 câu dưới đây:
    Người đang lặng lẽ sầu trên mắt
    Kẻ vẫn âm thầm mộng dưới hoa
    Những độ mơ màng nâng phím để…
    Từng đêm thổn thức nhớ em và…


    5 Điệp thanh
    Trong câu có 3 từ đi liền nhau cùng thanh dấu, hoặc trong câu có 4 từ cùng thanh dấu là lỗi điệp thanh


    6- Điệp âm
    Là trong câu có 03 từ thông vần, hoặc trong liên có 04 từ thông vần.


    7- Đại vận
    Nếu chữ thứ 4 trong câu cũng vần với chữ cuối câu thì phạm lỗi đại vận : VD
    “Lá rụng bên thềm gợi nhớ thêm”: THỀM- THÊM thông vần ÊM = lỗi đại vận.


    8- Tiểu vận
    Nếu chữ thứ 2 trong câu vần với chữ thứ 6 hoặc thứ 7 thì phạm lỗi tiểu vận.
    “Buổi đó anh về mưa ngập ngõ” -> ĐÓ- NGÕ


    9- Phong yêu
    Nếu chữ cuối câu trùng thanh dấu với chữ thứ 2 trong cùng câu thì gọi là lỗi phong yêu.
    “Buổi đón em về mưa ngập lối” -> ĐÓN – LỐI cùng thanh dấu.


    10- Hạc tất
    Nếu chữ cuối câu trùng thanh dấu với chữ thứ 4 trong cùng câu thì gọi là lỗi hạc tất.
    “Lá rụng đầy sân gợi nhớ thêm” -> SÂN – THÊM cùng thanh dấu.


    11- Chánh nữu
    Trong một câu có từ 03 chữ cùng phụ âm đầu (hoặc bắt đầu bằng nguyên âm, không có phụ âm đầu) thì phạm lỗi chánh nữu.
    “Thả bóng bên thềm để nhớ thêm” -> có 3 từ cùng phụ âm đầu TH: THẢ, THỀM, THÊM


    12 -Bàng nữu
    Trong liên có từ 04 chữ cùng phụ âm đầu hoặc bắt đầu bằng nguyên âm thì phạm lỗi bàng nữu.
    Những độ mơ màng nâng phím để…
    Từng đêm thổn thức đợi em và…
    4 từ trong liên cùng phụ âm Đ: ĐỘ, ĐỂ, ĐÊM, ĐỢI


    Tóm lại:
    Khi làm xong bài TNBC, cần để ý:
    - Xem từ thứ 2 và 4 trong câu có cùng thanh dấu với từ thứ 7 không (lỗi phong yêu và hạc tất)
    - Xem từ thứ 2 có thông vần với từ thứ 6, hoặc 7 không (lỗi tiểu vận)
    - Xem từ thứ 4 có thông vần với từ thứ 7 không (lỗi đại vận)
    - Kiểm tra toàn bài xem có bị lỗi trùng từ, trùng ý…


    Nếu ta tìm hiểu sâu hơn về bản chất của từng lỗi, bệnh, sẽ dễ dàng hơn trong việc sáng tác:
    Lỗi bình đầu, thượng vĩ, điệp điệu khiến cho bài thơ đọc bị nhàm, do cùng cách đọc, cùng cấu trúc.
    Các lỗi khác làm cho bài thơ thiếu nhạc điệu, đọc kém hay.


    Nhưng trong sáng tác, tác giả có thể tạo nhạc điệu bằng cách khác, mà không nhất thiết phải theo tuyệt đối các bảng luật trên. (Điều này, các thi nhân danh tiếng thường làm). Còn khi mới bắt đầu, thì nên tuân theo bảng luật, và tránh các lỗi bệnh, bài thơ sẽ hay hơn.

    Chúc các anh chị và các bạn vui thơ, nhiều thi hứng sáng tác.

    26/10/2014
    Thiet Duong (Sưu tầm và biên soạn)

    [​IMG]
     
    Chỉnh sửa cuối: 27/5/15

Chia sẻ trang này